Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Elementarz Sudanu

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Redakcja | 2018-02-15 22:02:40
    sudan, gospodarka, biznes, klimat

    Sudan to największy kraj Czarnego Kontynentu pod względem zajmowanej powierzchni. Pomimo znacznych bogactw naturalnych - m.in. ropy naftowej i złota - jest jednak jednym z najuboższych państw świata.

    • arab. As-Sūdān,, arab. Jumhūriyyat as-Sūdān
    • Stolica: Chartum
    • Powierzchnia: 1,9 mln km kw.
    • Liczba ludności: ok. 38,7 mln
    • Gęstość zaludnienia: 16,6 osób/km kw.
    • Waluta: funt sudański (SDD)

    Sudan4a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Republika Sudanu leży w północno-wschodniej Afryce, nad Morzem Czerwonym. Pod względem zajmowanej powierzchni, wynoszącej 1,9 mln km kw., to największy kraj Afryki. Stolicą jest Chartum.

     

    Sudan graniczy z siedmioma państwami: Republiką Środkowoafrykańską (175 km), Czadem (1 tys. 360 km), Egiptem (1 tys. 273 km), Erytreą (605 km), Etiopią (769 km), Libią (383 km) i Sudanem Południowym (2 tys. 184 km). Linia brzegowa Morza Czerwonego, wynosząca około 850 km, rozciąga się pomiędzy granicą z Egiptem a Erytreą.

     

    Będąc angielsko-egipskim kondominium, Sudan uzyskał niepodległość w 1956 r. Podczas okresu kolonialnego południe kraju, które było w większości nie-muzułmańskie i nie używało języka arabskiego, zarządzane było niezależnie od północy.

     

    Od czasu uzyskania niepodległości, Sudan boryka się z niepokojami społecznymi i konfliktami wewnętrznymi. W 2005 r., po 21 latach wojny domowej, podpisano porozumienie pomiędzy rządem Sudanu i Sudan People’s Liberation Movement (SPLM). 7 lutego 2011 r. Komisja Referendalna ogłosiła ostateczne wyniki referendum w sprawie statusu Sudanu Południowego. Z prawie 4 mln zarejestrowanych wyborców zagłosowało 97,58 proc. Za secesją Sudanu Południowego opowiedziało się 98,83 proc. Prezydent Sudanu Omar al-Baszir zaakceptował rezultaty referendum i wydał dekret prezydencki, w którym potwierdził gotowość rządu w Chartumie do uznania nowego państwa na Południu po upływie okresu przejściowego. 9 lipca 2011 r. Sudan Południowy ze stolicą w Jubie odłączył się od Sudanu.

     

    Walutą oficjalna jest funt sudański (SDD), który dzieli się na 100 piastrów. Do 2007 roku był to dinar sudański.

     

     

    Sudan to kraj zróżnicowany etnicznie. W północnej części mieszkają sudańscy Arabowie (70 proc. ludności) oraz plemiona kuszyckie Bedża (6,4 proc.) i Nubijczycy (8,1 proc.). Na południu zaś ludy nilockie: Nuerowie (4,9 proc.), Dinkowie, Szyllukowie i inne plemiona sudańskie: Azande, Fur.

     

    Przyrost naturalny kształtuje się na poziomie 1,83 promila. Ponad 40 proc. ludności mieszka w rejonach zurbanizowanych.

     

    Warunki życia

    Sudan2a

    Źródło: PAP/EPA

    Sudan3a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Dostęp do czystej wody w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce

    Kraj

    1990

    2011

    Kraj

    1990

    2011

    Somalia

    -

    30

    Burundi

    69

    74

    Dem. Rep. Konga

    43

    46

    Gwinea

    51

    74

    Mozambik

    34

    47

    Liberia

    -

    74

    Madagaskar

    29

    48

    Uganda

    41

    75

    Etiopia

    14

    49

    Benin

    57

    76

    Czad

    40

    50

    Lesotho

    80

    78

    Mauretania

    30

    50

    Zimbabwe

    79

    80

    Niger

    35

    50

    Burkina Faso

    44

    80

    Angola

    42

    53

    Wyb. Kości Słoniowej

    76

    80

    Tanzania

    55

    53

    Maroko

    73

    82

    Sudan

    67

    55

    Algieria

    94

    84

    Sierra Leone

    37

    58

    Malawi

    42

    84

    Togo

    49

    59

    Ghana

    53

    86

    Kenia

    43

    61

    Gabon

    -

    88

    Nigeria

    47

    61

    Gambia

    75

    89

    Zambia

    49

    64

    RPA

    83

    92

    Mali

    28

    65

    Dżibuti

    75

    93

    Rep. Środkowoafrykańska

    59

    67

    Namibia

    64

    93

    Rwanda

    62

    69

    Tunezja

    82

    96

    Kongo

    -

    72

    Seszele

    96

    96

    Gwinea Bissau

    36

    72

    Wyspy Św. Tomasza i Książęca

    -

    97

    Suazi

    39

    72

    Botswana

    92

    97

    Senegal

    60

    73

    Egipt

    93

    99

    Kamerun

    49

    74

    Mauritius

    99

    100

    Źródło: www.fao.org/economic/ess/ess-fs/ess-fadata/en/

     

    Dostęp do urządzeń sanitarnych w proc. w latach 1990 i 2011 w Afryce

    Kraj

    1990

    2011

    Kraj

    1990

    2011

    Niger

    4

    10

    Namibia

    24

    32

    Togo

    13

    11

    Gabon

    -

    33

    Czad

    8

    12

    Rep. Środkowoafrykańska

    11

    34

    Tanzania

    7

    12

    Wyspy Św. Tomasza i Książęca

    -

    34

    Sierra Leone

    11

    13

    Uganda

    27

    35

    Madagaskar

    8

    14

    Zimbabwe

    41

    40

    Benin

    5

    14

    Zambia

    42

    42

    Ghana

    7

    14

    Kamerun

    47

    48

    Kongo

    -

    18

    Burundi

    42

    50

    Burkina Faso

    8

    18

    Senegal

    36

    51

    Liberia

    -

    18

    Malawi

    39

    53

    Mozambik

    9

    19

    Suazi

    49

    57

    Gwinea

    10

    19

    Angola

    29

    59

    Gwinea Bissau

    -

    19

    Dżibuti

    62

    61

    Etiopia

    2

    21

    Rwanda

    32

    61

    Mali

    15

    22

    Botswana

    39

    64

    Somalia

    -

    24

    Gambia

    -

    68

    Sudan

    27

    24

    Maroko

    53

    70

    Wyb. Kości Słoniowej

    20

    24

    RPA

    64

    74

    Lesotho

    -

    26

    Tunezja

    73

    90

    Mauretania

    16

    27

    Mauritius

    89

    91

    Kenia

    25

    29

    Algieria

    89

    95

    Dem. Rep. Konga

    17

    31

    Egipt

    72

    95

    Nigeria

    38

    31

    Libia

    97

    97

    Seszele

    97

    97

     

     

     

    Źródło: www.fao.org/economic/ess/ess-fs/ess-fadata/en/

     

    Średnia liczba lat nauki w 2011 roku w Afryce

    Mozambik

    1,2

    Senegal

    4,5

    Burkina Faso

    1,3

    Uganda

    4,7

    Niger

    1,4

    Nigeria

    5,0

    Czad

    1,5

    Tanzania

    5,1

    Etiopia

    1,5

    Madagaskar

    5,2

    Gwinea

    1,6

    Togo

    5,3

    Mali

    2,0

    Gwinea Równikowa

    5,4

    Gwinea-Bissau

    2,3

    Kamerun

    5,9

    Burundi

    2,7

    Kongo

    5,9

    Gambia

    2,8

    Lesotho

    5,9

    Sierra Leone

    2,9

    Egipt

    6,4

    Sudan

    3,1

    Tunezja

    6,5

    Rwanda

    3,3

    Zambia

    6,5

    Benin

    3,3

    Algieria

    7,0

    Wyb. Kości Słoniowej

    3,3

    Kenia

    7,0

    Erytrea

    3,4

    Ghana

    7,1

    Dem. Rep. Konga

    3,5

    Suazi

    7,1

    Rep. Środkowoafrykańska

    3,5

    Mauritius

    7,2

    Rep. Zielonego Przylądka

    3,5

    Zimbabwe

    7,2

    Mauretania

    3,7

    Libia

    7,3

    Dżibuti

    3,8

    Namibia

    7,4

    Liberia

    3,9

    Gabon

    7,5

    Wyspy Św. Tomasza i Książęca

    4,2

    RPA

    8,5

    Malawi

    4,2

    Botswana

    8,9

    Maroko

    4,4

    Seszele

    9,4

    Angola

    4,4

     

     

    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011
     

    Procent osób niedożywionych w Afryce w latach 1990-92 i 2011-2013

    Kraj

    1990-92

    2011-13

    Kraj

    1990-92

    2011-2013

    Algieria

    <5,0

    <5,0

    Wyb. Kości Słoniowej

    13,3

    20,5

    Egipt

    <5,0

    <5,0

    Senegal

    22,0

    21,6

    Libia

    <5,0

    <5,0

    Angola

    63,2

    24,4

    Tunezja

    <5,0

    <5,0

    Burkina Faso

    22,9

    25,0

    Ghana

    44,4

    <5,0

    Botswana

    25,1

    25,7

    RPA

    <5,0

    <5,0

    Kenia

    34,8

    25,8

    Maroko

    6,7

    5,0

    Madagaskar

    24,4

    27,2

    Mauritius

    8,6

    5,4

    Rep. Środkowoafrykańska

    48,5

    28,2

    Gabon

    9,5

    5,6

    Liberia

    29,6

    28,6

    Benin

    22,4

    6,1

    Namibia

    36,2

    29,3

    Wyspy Św. Tomasza i Książęca

    22,9

    7,2

    Czad

    60,1

    29,4

    Mali

    24,9

    7,3

    Sierra Leone

    42,5

    29,4

    Nigeria

    21,3

    7,3

    Rwanda

    52,3

    29,7

    Mauretania

    12,9

    7,8

    Uganda

    27,1

    30,1

    Seszele

    16,5

    8,3

    Zimbabwe

    43,6

    30,5

    Gwinea Bissau

    21,8

    10,1

    Kongo

    42,4

    33,0

    Kamerun

    38,3

    13,3

    Tanzania

    28,8

    33,0

    Niger

    35,5

    13,9

    Suazi

    15,8

    35,8

    Gwinea

    18,2

    15,2

    Mozambik

    57,8

    36,8

    Togo

    34,8

    15,5

    Etiopia

    -

    37,1

    Lesotho

    17,0

    15,7

    Sudan

    41,9

    38,9

    Gambia

    18,2

    16,0

    Zambia

    33,8

    43,1

    Malawi

    45,2

    20,0

    Erytrea

    -

    61,3

    Dżibuti

    70,2

    20,5

    Burundi

    44,4

    67,3

    Źródło: www.fao.org/economic/ess/ess-fs/ess-fadata/en/

     

    Wskaźniki rozwoju społecznego (HDI) na świecie i w Afryce w 2011 roku

    Regiony i kraje

    Ranga HDI

    Wskaźnik rozwoju społecznego HDI

    Mierniki wyznaczające wskaźnik rozwoju społecznego

    Przewidywana długość życia w momencie urodzin w latach

    Średnia liczba lat nauki

    Oczekiwana liczba lat nauki

    Dochód narodowy brutto na 1 mieszkańca w USD*

    Świat

    -

    0,682

    69,8

    7,4

    11,3

    10 082

    Afryka Ogółem

    -

    0,493

    57,4

    4,8

    9,6

    2 616

    Afryka Północna

    -

    0,650

    73,0

    6,2

    11,8

    5 972

    Algieria

    96

    0,698

    73,1

    7,0

    13,6

    7 658

    Egipt

    113

    0,644

    73,2

    6,4

    11,0

    5 269

    Libia

    64

    0,760

    74,8

    7,3

    16,6

    12 637

    Maroko

    130

    0,582

    72,2

    4,4

    10,3

    4 196

    Tunezja

    94

    0,698

    74,5

    6,5

    14,5

    7 281

    Afryka Subsaharyjska

    -

    0,463

    54,4

    4,5

    9,2

    1 966

    Afryka Środkowa

    -

    0,366

    50,0

    4,0

    8,7

    1 660

    Angola

    148

    0,486

    51,1

    4,4

    9,1

    4 874

    Czad

    183

    0,328

    49,6

    1,5

    7,2

    1 105

    Dem. Rep. Konga

    187

    0,286

    48,4

    3,5

    8,2

    280

    Gabon

    106

    0,674

    62,7

    7,5

    13,1

    12 249

    Gwinea Równikowa

    136

    0,537

    51,1

    5,4

    7,7

    17 608

    Kamerun

    150

    0,482

    51,6

    5,9

    10,3

    2 031

    Kongo

    137

    0,533

    57,4

    5,9

    10,5

    3 066

    Rep. Środkowoafrykańska

    179

    0,343

    48,4

    3,5

    6,6

    707

    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

    144

    0,509

    64,7

    4,2

    10,8

    1 792

    Afryka Wschodnia

    -

    0,406

    56,0

    3,8

    8,6

    1 174

    Burundi

    185

    0,316

    50,4

    2,7

    10,5

    368

    Dżibuti

    165

    0,430

    57,9

    3,8

    5,1

    2 335

    Erytrea

    177

    0,349

    61,6

    3,4

    4,8

    536

    Etiopia

    174

    0,363

    59,3

    1,5

    8,5

    971

    Kenia

    143

    0,509

    57,1

    7,0

    11,0

    1 492

    Malawi

    171

    0,400

    54,2

    4,2

    8,9

    753

    Madagaskar

    151

    0,480

    66,7

    5,2

    10,7

    824

    Mauritius

    77

    0,728

    73,4

    7,2

    13,6

    12 918

    Mozambik

    184

    0,322

    50,2

    1,2

    9,2

    898

    Rwanda

    165

    0,429

    55,4

    3,3

    11,1

    1 133

    Seszele

    52

    0,773

    73,6

    9,4

    13,3

    16 729

    Sudan

    169

    0,408

    61,5

    3,1

    4,4

    1 894

    Tanzania

    152

    0,466

    58,2

    5,1

    9,1

    1 328

    Uganda

    161

    0,446

    54,1

    4,7

    10,8

    1 124

    Zambia

    164

    0,430

    49,0

    6,5

    7,9

    1 254

    Zimbabwe

    173

    0,376

    51,4

    7,2

    9,9

    376

    Afryka Zachodnia

    -

    0,431

    54,1

    4,2

    8,4

    1 656

    Benin

    167

    0,427

    56,1

    3,3

    9,2

    1 364

    Burkina Faso

    181

    0,331

    55,4

    1,3

    6,3

    1 141

    Gambia

    168

    0,420

    58,5

    2,8

    9,0

    1 282

    Ghana

    135

    0,541

    64,2

    7,1

    10,5

    1 584

    Gwinea

    178

    0,340

    54,1

    1,6

    8,6

    863

    Gwinea-Bissau

    176

    0,353

    48,1

    2,3

    9,1

    994

    Liberia

    182

    0,329

    56,8

    3,9

    11,0

    265

    Mali

    175

    0,359

    51,4

    2,0

    8,3

    1 123

    Mauretania

    159

    0,453

    58,6

    3,7

    8,1

    1 859

    Niger

    186

    0,295

    54,7

    1,4

    4,9

    641

    Nigeria

    156

    0,459

    51,9

    5,0

    8,9

    2 069

    Senegal

    155

    0,459

    59,3

    4,5

    7,5

    1 708

    Sierra Leone

    180

    0,336

    47,8

    2,9

    7,2

    737

    Togo

    162

    0,435

    57,1

    5,3

    9,6

    798

    Rep. Zielonego Przylądka

    133

    0,568

    74,2

    3,5

    11,6

    3 402

    Wyb. Kości Słoniowej

    170

    0,400

    55,4

    3,3

    6,3

    1 387

    Afryka Południowa

    -

    0,611

    53,0

    8,3

    12,8

    9 062

    Botswana

    118

    0,633

    53,2

    8,9

    12,2

    13 049

    Lesotho

    160

    0,450

    48,2

    5,9

    9,9

    1 664

    Namibia

    120

    0,625

    62,5

    7,4

    11,6

    6 206

    RPA

    123

    0,619

    52,8

    8,5

    13,1

    9 469

    Suazi

    140

    0,522

    48,7

    7,1

    10,6

    4 484

    *według siły nabywczej w 2005

     

    Źródło: UNDP Human development report 2011, New York Oxford University Press 2011


    Religia

    Około 70 proc. ludności wyznaje islam (odłam sunnicki), który jest religią państwową. 16,7 proc. stanowią chrześcijanie.

     

    Występują silne antagonizmy między ludnością arabską i murzyńską (krwawe prześladowania, pacyfikacje).

     

    Język

    Językami urzędowymi są: arabski i angielski.

     

    Organizacje międzynarodowe szacują, że w Sudanie poza językami oficjalnymi używa się ponad 100 języków i dialektów, którymi posługuje się przeszło 300 plemion. Szacunki te dotyczą Sudanu i Sudanu Pd.

     

    Ustrój, władza

    Sudan jest republiką federalną kierowaną przez National Congress Party (NCP).

     

    Na czele państwa i rządu stoi prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję.

     

    Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament składający się z: Rady Stanowej (50 miejsc, członkowie wybierani w wyborach pośrednich przez parlamentarzystów krajowych na 6-letnią kadencję) oraz Zgromadzenia Narodowego (450 miejsc, 60 proc. członków wybieranych jest w wyborach powszechnych, 25 proc. miejsc przyznane jest dla listy kobiet, 15 proc. miejsc dedykowane jest dla list partyjnych; kadencja trwa sześć lat).

     

    Od 1956 r. w Sudanie władzę sprawuje islamska National Congress Party (NCP) - kierowana od 1989 r. przez Omara al- Bashira.

     

    Prezydentem Sudanu jest Omar al-Bashir, który pełni zarazem rolę szefa rządu. Kontroluje on wojsko, siły bezpieczeństwa oraz parlament poprzez NCP. Międzynarodowy Trybunał Karny w marcu 2009 r. wystosował nakaz aresztowania prezydenta al-Bashira, którego oskarżono o zbrodnie wojenne, włączając ludobójstwo.

     

    Sudański przywódca od lat ma w stolicach Zachodu opinię równie fatalną jak irańscy ajatollahowie, a niegdyś Saddam Husajn i Muammar Kadafi. Powodem wrogości był sojusz, jaki gen. Baszir zawarł z muzułmańskimi fanatykami, by umocnić się u władzy, zdobytej w wyniku zamachu stanu w 1989 r. Dzięki przymierzu z dżihadystami Baszir stał się samowładcą, ale rządzony przez niego Sudan przekształcił się w latach 90. w pierwszą kwaterę główną Al-Kaidy. W Chartumie znalazł pierwsze schronienie na obczyźnie wygnany z Arabii Saudyjskiej Osama bin Laden, a w 1998 r. Amerykanie zbombardowali Sudan w odwecie za zamachy terrorystyczne Al-Kaidy na ambasady USA w Kenii i Tanzanii. Opinię mecenasa światowego terroryzmu oraz nienawistnego wroga chrześcijan wyrabiali Baszirowi na Zachodzie przede wszystkim konserwatywni politycy amerykańscy wspierający sudańskich chrześcijan z południa kraju toczących wojnę przeciwko prześladowaniu ich przez rządzących w Chartumie muzułmanów.

     

    Umocniwszy się u władzy Baszir zerwał sojusz z dżihadystami, powtrącał ich przywódców do więzień, a cudzoziemskich mudżahedinów wyprosił z kraju. Na początku XXI w. zakończył też wojnę z chrześcijańskim Południem, a nawet pozwolił mu się oderwać i w 2011 r. ogłosić niepodległość jako Południowy Sudan. Na Zachodzie, od którego pomocy zależna jest kulejąca sudańska gospodarka, Baszir nadal uchodził jednak za tyrana, z którym nie utrzymuje się żadnych stosunków.

     

    Bilans rządów Baszira jest fatalny. Pod jego panowaniem na Sudan spadły ostracyzm i sankcje. Przegrał wojnę z chrześcijanami z Południa i pozwolił na rozpad kraju, niegdyś największego w Afryce. Wraz z Południem, Chartum stracił tamtejsze pola naftowe, zapewniające trzy czwarte dochodów państwa. Ledwie skończyła się jedna wojna domowa, a zaraz wybuchły kolejne – w Darfurze na zachodzie kraju, a także w Kordofanie i nad Błękitnym Nilem na południu. Okrucieństwa, jakich dopuściło się rządowe wojsko w Darfurze sprawiły, że Baszir stał się pierwszym w historii urzędującym prezydentem, ściganym za wojenne zbrodnie.

     

    Sudańczyk okazał się jednak mistrzem w sztuce przetrwania. Przeżył demokrację, narzucaną Afryce przez Zachód pod koniec XX wieku, zachodnie bombardowania, ostracyzm, sankcje, listy gończe, światową wojnę z terroryzmem, wojny domowe, rozpad państwa, gospodarczy kryzys, rozruchy głodowe (ponad 200 zabitych w 2013 r.) i Arabską Wiosnę Ludów. Gdy wybuchła w 2011 r., wielu na Zachodzie liczyło, że z Tunisu i Kairu dotrze też do Chartumu i obali Baszira, jak obaliła Hosniego Mubaraka w sąsiednim Egipcie. Arabska Wiosna nie tylko jednak nie odebrała mu władzy, ale uczyniła mocniejszym niż kiedykolwiek. Wierne Baszirowi służby bezpieczeństwa szybko spędziły z ulic Chartumu demonstrantów, a widząc czym demokratyczny chaos zakończył się w Libii, Syrii czy Jemenie, Sudańczycy narzekający na brak obywatelskich swobód, zaczęli doceniać policyjne porządki Baszira, który dawno zrzucił generalski mundur i wciela w rolę patriarchy i raisa.

     

    Sprzyja mu międzynarodowa koniunktura. Udane żniwa i spadek cen ropy na światowych rynkach przyniosły ulgę gospodarce, a z powodu braku dowodów i niemożności prowadzenia śledztwa Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze zawiesił wytoczony przeciwko Baszirowi proces o wojenne zbrodnie. Wojna domowa w Jemenie dała zaś mu okazję, by stanąć po stronie Saudyjczyków i mieć nadzieję, że za wierność nie poskąpią mu petrodolarów, które ożywią sudańską gospodarkę i pomogą jej przetrwać aż Zachód zniesie w końcu sankcje i przestanie się na boczyć na sudańskiego raisa.

     

    Administracja

    Sudan jest państwem zdecentralizowanym, podzielonym na 15 regionów (wilai). Regiony mają swoją reprezentację w parlamencie i w urzędach państwowych. Każdy z 15 rządów regionalnych posiada kompetencje wykonawcze, legislacyjne i sądownicze. Instytucje zarządzające regionami odpowiedzialne są za realizację polityki rządu oraz świadczenie usług publicznych na szczeblu lokalnym (np. służba zdrowia). Pomimo struktury federalnej, w rzeczywistości to państwo silnie scentralizowane.

     

    Co warto wiedzieć

    Między Polską a Sudanem obowiązuje ruch wizowy. Nie ma możliwości otrzymania wizy na lotniskach ani w portach. Ze względu na brak sudańskiego przedstawicielstwa konsularnego w Polsce, o wizę tranzytową lub pobytową można ubiegać się w urzędach konsularnych akredytowanych w innych krajach – np. w Berlinie. Wiza kosztuje 40–45 euro i udzielana jest na 30 dni, choć na miejscu można ją przedłużyć. Trzeba pamiętać, że posiadanie jakichkolwiek stempli izraelskich jest równoznaczne z odmową udzielenia wizy sudańskiej.

     

    Po to, by otrzymać wizę z prawem do pracy lub w celu podjęcia nauki albo stażu, do wniosku wizowego trzeba dołączyć pismo z instytucji oferującej zatrudnienie lub stosowny dokument z uczelni sudańskiej.

     

    Do Sudanu nie można wwozić lub wywozić lokalnej waluty, a aktywa finansowe w innych walutach (czeki, gotówka, akredytywy etc.) przewyższające wartość 10 tys. euro muszą zostać zadeklarowane. Aby wywieźć aktywa finansowe warte więcej niż 10 tys. euro, trzeba przedstawić deklarację wypełnioną przy wjeździe.

     

    Piątek i sobota to oficjalne dni weekendowe. Większość sklepów otwarta jest siedem dni w tygodniu. Urzędy czynne są w dni robocze w godzinach: lato 7:30 – 14:30; zima 8:00 – 15:00

     

    Święta stałe

    • 1 stycznia, Dzień Niepodległości
    • 8 stycznia, Al-Mowlid Al Nabawi (Narodziny Proroka)
    • 30 czerwca, Dzień Rewolucji
    • 17-18 lipca Koniec Ramadanu (Eid El Fitr)
    • 22-24 września, Święto Ofiar (Eid-Al-Adha)
    • 25 grudnia Boże Narodzenie

     

    Święta ruchome

    • islamski Nowy Rok
    • koptyjska Wielkanoc
    • Koniec Ramadanu
       

    Transport

    W Sudanie jest 11 tys. 900 km dróg, z czego asfaltowych - 4320 km. Najważniejsza droga łączy Chartum z Port Sudan (1200 km). Pozostałe główne trasy to: z Chartum do Elobeid, Kosti, Kadugli, i Demazin. Infrastruktura drogowa jest jednak bardzo słabej jakości. Większość dróg to nieutwardzone trakty, nieprzejezdne podczas pory deszczowej.

     

    W kraju są 72 lotniska, ale tylko 15 ma asfaltowe pasy startowe.

     

    Całoroczny transport wodny odbywa się po 1723 km Nilu Białego i Błękitnego. W Sudanie położono 5978 km torów kolejowych o różnym prześwicie.

     

    W Sudanie jest jeden port morski - Port Sudan.

     

    Infrastruktura komunikacyjna najlepiej rozwinięta jest w regionie Chartumu. W pozostałej części kraju jest ona utrudniona lub nie istnieje.

     

    Różnice kulturowe

    Niechęć Afryki do homoseksualizmu wynika z jej patriarchalnego konserwatyzmu, przywiązania do tradycji i pobożności, ale obserwowany w ostatnich latach wzrost homofobii wiąże się też z polityką. Od zwycięstwa w zimnej wojnie i upadku komunizmu na początku lat 90. rządzony przez liberałów Zachód przekonywał Afrykę do liberalnych porządków i praw. Zachęcał do demokracji i praw człowieka, uzależniał od tego swoją gospodarczą pomoc.

     

    Sudan1a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Z ponad 50 państw Afryki w prawie 40 homoseksualizm uważany jest za przestępstwo. W Sudanie, Mauretanii czy Somalii grozi za niego kara śmierci. W pozostałych krajach karze się go więzieniem – kilkoma miesiącami w Burundi, trzema latami w Tunezji czy Maroku, pięcioma w Kamerunie i Senegalu, czternastoma w Nigerii, Ugandzie, Kenii czy Malawi. Te ostatnie są byłymi brytyjskimi koloniami, a kary za homoseksualizm, jako sprzeczny z naturą ludzką, wprowadzili tam jeszcze Brytyjczycy.

     

    Jedynym na Czarnym Lądzie krajem, w którym związki homoseksualne zrównano z heteroseksualnymi w konstytucji i gdzie zezwolono na homoseksualne małżeństwa, jest Republika Południowej Afryki, która po upadku apartheidu w 1994 r., wzorując się na Zachodzie, wprowadziła u siebie najbardziej liberalne przepisy na całym kontynencie. Ale nawet w liberalnej RPA homoseksualiści są piętnowani przez społeczeństwo, lesbijki są poddawane „korekcyjnym gwałtom”.

     

    Polityczni przywódcy, którzy jednomyślnie potępiają homoseksualizm, a widząc aplauz rodaków, sięgają po homofobię jako oręż w walce o władzę. Prezydent Zimbabwe Robert Mugabe od lat wyklina homoseksualistów jako „wybryk natury i obrazę godności ludzkiej”, „gorszych niż świnie i psy”.

     

    Wrogość do homoseksualizmu jest jedną z niewielu spraw, które łączą zwaśnionych chrześcijan i muzułmanów w Nigerii. Imamowie w Senegalu zakazują grzebać homoseksualistów na cmentarzach, a kapłani np. w Malawi wyklinają ich jako sługi szatana, owoc zachodniej dekadencji i upadku.

     

    Kryzys gospodarczy i wojny w Afganistanie i Iranie, które na początku XXI wieku podkopały potęgę Zachodu, sprawiły, że afrykańscy przywódcy przestali bezkrytycznie przyjmować zalecane przez Zachód mody, a jako pierwsze odrzucili przyjęte na Zachodzie zrównanie heteroseksualizmu z homoseksualizmem. „Zachód mówi, że to prawa człowieka, a według nas to występek i zło” – tłumaczą wiernym w świątyniach kapłani, zauroczeni konserwatywnymi imamami z Bliskiego Wschodu i pastorami z USA.

     

    Sudan w organizacjach międzynarodowych

    • Liga Państw Arabskich
    • Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej
    • Międzynarodowa Organizacja Pracy
    • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju
    • Międzynarodowy Fundusz Walutowy
    • Organizacja Konferencji Islamskiej
    • Organizacja Narodów Zjednoczonych
    • Unia Afrykańska

     

    Kontakty


    Administracja gospodarcza


    Samorządy gospodarcze

    Warunki geograficzne, klimat

    Większą część Sudanu zajmuje równinna Kotlina Nilu Białego, od zachodu otoczona wyżyną Darfur i Kordofan, a od wschodu ograniczona wyżyną Abisyńską.

     

    Na południu powstał próg Azande i krawędzie Wyżyny Wschodnioafrykańskiej.

     

    Najwyższe szczyty to wygasły wulkan Dżabal Marra (3088 m n.p.m., na wyżynie Darfur) i Kinyeti (3187 m n.p.m., w pobliżu granicy z Ugandą). Najniżej położone jest wybrzeże Morza Czerwonego. Nad morzem wznoszą się góry Atbaj.

     

    Północna część leży w obrębie Sahary. Na zachód od Nilu rozciąga się fragment Pustyni Libijskiej, a na wschód - Pustynia Nubijska.

     

    W środkowej części Sudanu i w Kotlinie Nilu Białego występują suche sawanny ze skąpymi trawami i niskimi akacjami, na południowym zachodzie - bujne sawanny z wysokimi trawami i okazałymi drzewami. Wzdłuż rzek rosną lasy galeriowe, a na stokach gór Atbaj i na Wyżynie Abisyńskiej - suche lasy. Rozległe bagna As-Sudd i Machar są porośnięte trzciną i papirusem.

    W północnej części panuje klimat zwrotnikowy kontynentalny suchy, w południowej - podrównikowy wilgotny.

     

    Średnia temperatura miesięczna na północy waha się od 15–20°C w styczniu do 32–35°C w lipcu, na południu od 24–25°C w lipcu i sierpniu do 28–30°C w lutym i marcu.

     

    W Chartumie maksima dobowe temperatury (od kwietnia do lipca) mogą przekraczać 45°C, minima (od grudnia do marca) — poniżej 10°C. Najgorętszy miesiąc w stolicy to maj (26-42 °C), a najchłodniej jest w styczniu (16-32 °C).

     

    Roczne opady wynoszą od 10–50 mm na północy do 1000 mm i więcej na południu. Pora deszczowa przypada na kwiecień-październik. Bywa że opadów nie ma nawet przez kilka lat.

     

    Gospodarka

    Mimo znacznych bogactw naturalnych, Sudan jest jednym z najuboższych krajów w świecie. Klęski głodu powodują susze, powodzie i plagi szarańczy.

     

    Głównym bogactwem naturalnym jest ropa naftowa oraz złoto. W Sudanie są również niewielkie zasoby rud żelaza, miedzi, rudy chromu, cynku, wolframu oraz srebra.

     

    W wyniku secesji południa Sudan w 2011 r. utracił ok. 75 proc. zasobów ropy, której eksport stanowił wcześniej główne źródło dochodów. Secesja stanowiła szok dla gospodarki Sudanu, co przełożyło się na znaczne pogorszenie parametrów makroekonomicznych. Ponadto, spór z Sudanem Południowym odnośnie opłat tranzytowych doprowadził do wstrzymania wydobycia w okresie styczeń 2012 – kwiecień 2013. Rządy obu państw doszły do porozumienia, ustalając cenę tranzytową 9 dol. za baryłkę za transport Nile Brend do Port Sudanu oraz 11 dol. za baryłkę Dar Blend. Na początku 2015 r. władze Sudanu Południowego stwierdziły, że Sudan zalega z płatnościami za tranzyt ropy w 2014 r. w wysokości 884 mln dol.

     

    Sudan ma znaczne zaległości w spłacie zadłużenia zarówno w instytucjach międzynarodowych, jak i w umowach bilateralnych. Władze starają się o redukcję długu, twierdząc, że spełniają kryteria HIPC (heavily indepted poor counntries - Program Redukcji Zobowiązań Najbiedniejszych i Najbardziej Zadłużonych Państw Świata). Na taką redukcję musiałoby się zgodzić wszystkich 55 członków Klubu Paryskiego, co jest jednak mało prawdopodobne, gdyż niektórzy członkowie podnoszę kwestie łamania praw człowieka w Sudanie.

     

    Międzynarodowe rezerwy walutowe utrzymują się na niskim poziomie, głównie w związku ze zmniejszonymi wpływami z zagranicy oraz transakcjami walutowymi Sudańskiego Banku Centralnego. Szacowano, że rezerwy brutto na koniec 2014 r. osiągnęły 1197 mln dol.; w 2015 r. miały one spaść do 933 mln dol. Dług zewnętrzny jest jedną z podstawowych barier rozwoju kraju. W 2014 r. jego wartość szacowano na 48,3 mld dol., czyli 66 proc. PKB. Natomiast deficyt budżetowy wyniósł 2,5 proc. PKB w 2014 r., a w 2015 r. miało to być 4,6 proc. PKB.

    Według raportu Banku Światowego „Doing Business”, z 185 analizowanych gospodarek Sudan w 2015 r. zajął 160. pozycję (spadek z pozycji 143. w 2013 r.). Najwięcej problemów dotyczyło: pozyskania kredytu, ochrony inwestorów, uzyskania pozwolenia na budowę, handlu zagranicznego oraz egzekucji umów. Relatywnie dobry wynik Sudan osiągnął jedynie w kategorii rejestracji nieruchomości.

     

    Natomiast Transparency International, badająca sytuację w 176 krajach pod kątem występowania zjawisk korupcyjnych, umieściła Sudan na 173. pozycji (2014 r.). Negatywna ocena wiąże się głównie z brakiem przejrzystości co do wielkości osiąganych przychodów oraz ich przepływów w sektorze ropy naftowej, uważanym za najbardziej podatny na korupcję. Według badań przeprowadzonych przez UNDP, mimo powolnej poprawy, kraj ten zajmuje 166. miejsce na 187 pod względem wskaźnika rozwoju społecznego (Human Development Index).

     

    Makroekonomia

    Secesja Sudanu Południowego w 2011 r. pociągnęła za sobą pogorszenie parametrów makroekonomicznych Sudanu. W latach poprzedzających rozdzielenie państw gospodarka Sudanu miała wysoki wzrost PKB, a do 2008 roku - relatywnie niską inflacją. Średni wzrost PKB w latach 2006-2011 wynosił 7,3 proc., a w przeliczeniu na mieszkańca - 4,7 proc.

     

    Rozwojowi sudańskiej gospodarki sprzyja eksploatacja złóż ropy, napływające głównie z Azji oraz państw Zatoki inwestycje w infrastrukturę oraz rosnący popyt wewnętrzny. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne przyczyniły się do znacznego przyspieszenia w sektorze usług (zwłaszcza transportowych oraz telekomunikacyjnych). Wdrożenie Kompleksowego Porozumienia Pokojowego oraz względnie bezkonfliktowa separacja Sudanu Południowego ustabilizowały sytuację polityczną.

     

    Wzrost gospodarczy mógłby być szybszy, jednak niepokoje w Darfurze i kilku innych prowincjach kraju zniechęcają dawców pomocy, hamują decyzje inwestycyjne, utrudniają spłatę długu oraz sprawiają, iż zniesienie sankcji nałożonych na Sudan jest mało prawdopodobne. Do barier rozwojowych należy zaliczyć również nakaz aresztowania Prezydenta Omara al-Baszira wydany przez Międzynarodowy Trybunał Karny za zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości.

    PKB

    Według szacunków BMI wzrost PKB w 2015 miał osiągnąć 2,4 proc. Poziom ten miał być wynikiem małych wpływów z tranzytu ropy naftowej z Sudanu Południowego w związku z trwającym tam konfliktem i ograniczeniem wydobycia.

     

    W 2014 r. gospodarka tego kraju rozwijała się w tempie ok. 2,1 proc., odczuwając skutki utraty złóż ropy oraz ok. 20 proc. populacji w wyniku secesji Południa.

     

    Konflikt w Sudanie Południowym wpływa negatywnie na przygraniczną wymianę handlową oraz sudańskie eksport. Zniechęca też zagraniczne firmy do inwestycji bezpośrednich. Zakłada się jednak, że produkcja ropy naftowej wzrośnie ze 130 tys. baryłek dziennie w 2014 r. do 143 tys. w 2015 r.

     

    W 2014 r. deficyt na rachunku obrotów bieżących wyniósł 7,5 proc. PKB. Było to spowodowane zmniejszeniem wpływów z tytułu eksportu ropy naftowej w związku ze spadkiem cen tego surowca na rynkach światowych.

     

    Bezrobocie

    Bezrobocie w Sudanie od wielu lat pozostaje wysokie, zwłaszcza wśród młodzieży i kobiet. Wskaźnik ten zwiększył się od momentu secesji Sudanu Płd. 

     

    Inflacja

    Według Sudańskiego Centralnego Biura Statycznego w styczniu 2015 r. inflacja spadła do 24 proc. w porównaniu z grudniem 2014, kiedy wyniosła 25,7 proc. Pomimo to inflacja średnioroczna w 2014 r. wyniosła 37,7 proc.

    Według prognoz na 2015 r. inflacja miała spaść do 29,5 proc. w związku z ogólnoświatowym spadkiem cen żywności.

     

    Polityka monetarna

    Wyzwaniami dla polityki monetarnej Sudanu jest niska jakość aktywów banków (nonperforming loans), wolny wzrost kredytów w sektorze prywatnym, niski poziom rezerw walutowych oraz wysoka inflacja. W wyniku założonych celów, Sudański Bank Centralny często interweniuje na rynku walutowym celem stabilizacji kursu funta sudańskiego.

     

    Władze monetarne deklarują chęć podążania w kierunku płynnego kursu walutowego. Preferuje się jednak stopniowe odchodzenie od mechanizmu kursu regulowanego, aniżeli natychmiastową zmianę.

     

    Deprecjacja kursu skutkuje także inflacją, której władze starają się przeciwdziałać poprzez podnoszenie stóp rezerw bankowych, ograniczenie importu oraz wzrost eksportu (głównie złota i produktów rolnych).

     

    Ważną rolę odgrywają w tym procesie depozyty, jakie państwa przyjazne Sudanowi lokują w jego banku centralnym. Międzynarodowy Fundusz Walutowy zaleca zacieśnienie polityki monetarnej i wsparcie rozwoju rynku finansowego. Zwraca przy tym uwagę na szkodliwość finansowania budżetu poprzez zadłużanie się w banku centralnym.

     

    Wymiana handlowa

    W latach 2000 – 2008 notowano systematyczny wzrost obrotów handlu zagranicznego Sudanu. Tradycyjny eksport bawełny spadł na czwartą pozycję po eksporcie ropy, jadalnych nasionach, oliwy oraz mięsie. Po 2008 r. światowy kryzys finansowy, spadek cen ropy, a następnie secesja Sudanu Południowego (ograniczenie produkcji ropy) zaburzyły stabilnie rosnący wcześniej eksport. Dodatkowo po 2010 r. odwrócił się trend importu, którego wcześniejszy wzrost w dużej mierze spowodowany był zakupem produktów komplementarnych do rozwoju petro-przemysłu.

     

    W 2014 r. szacunkowe obroty handlowe z zagranicą wyniosły 16,5 mld dol. przy 15,7 mld dol. prognozowanych na 2015 r.

     

    Zmniejszenie eksportu ropy Sudan stara się rekompensować eksportem złota. Międzynarodowy Fundusz Walutowy szacuje, że w latach 2008–2013 wartość eksportu złota wzrosła 24-krotnie - ze 112 do 2727 mln dol. W 2015 r. udział złota ma wynieść 23 proc. przychodów z eksportu.

     

    Od momentu rozpoczęcia eksploracji złóż ropy naftowej pozycję największego odbiorcy sudańskich produktów zajęły Chiny, zastępując na tym miejscu Arabię Saudyjską. Od 2003 r. Chiny są też największym eksporterem do Sudanu.

     

    Inwestycje

    Bezpośrednie inwestycje zagraniczne – według Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD, United Nations Conference on Trade and Development) – wyniosły 3,094 mln dol. w 2013 r. Był to nieznaczny wzrost w porównaniu z 2012 r., kiedy zagraniczni inwestorzy najczęściej lokowali swój kapitał w sektorze ropy naftowej. Secesja Sudanu Płd. wpłynęła na względnie niewielkie osłabienie BIZ oraz przesunięcie struktury w kierunku sektora non-oil.

     

    Inwestycje zagraniczne w Sudanie lokowane są głównie w sektorze ropy i gazu oraz kopalnictwa minerałów, ale także finansowym i budowlano-konstrukcyjnym. Widać coraz większe zaangażowanie kapitału zagranicznego w wydobycie złota w Sudanie – chodzi głównie o firmy z Jordanii, Chin i Turcji. Kapitał zagraniczny do Sudanu napływa przede wszystkim z krajów Zatoki Perskiej i Chin. Szacuje się, że chińskie firmy zainwestowały w Sudanie ponad 3 mld dol. -zarówno w sektorze wydobycia ropy i gazu, jak i budowlano – konstrukcyjnym.

     

    Główne sektory

    Przemysł stanowi 22,1 proc. sudańskiej gospodarki, rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo 27,6 proc., a usługi - 50,2 proc. Zdecydowana większość ludności (80 proc. siły roboczej) pracuje w rolnictwie, 7 proc. w przemyśle, a 13 proc. - w usługach. Rolnictwo niegdyś było głównym motorem wzrostu, jednak rozpoczęcie eksploatacji złóż ropy naftowej wprowadziło znaczące zmiany w strukturze PKB.

     

    Rozwój sektora ropy przyczynił się do znaczącego wzrostu wartości eksportu oraz inwestycji, co w rezultacie pociągnęło za sobą również wzrost importu. Secesja Sudanu Płd. w 2011 r. zmniejszyła wagę sektora ropy naftowej i zmusiła władze do poszukiwania wzrostu gospodarczego w innych sektorach – w tym m.in. w rolnictwie oraz eksporcie złota.

     

    Sektor paliwowy

    Secesja Sudanu Południowego spowodowała, że Sudan stracił ok 75 proc. produkcji ropy naftowej. O ile dochody ze sprzedaży ropy dawały ok. 20 proc. PKB, o tyle pokrywały jednocześnie blisko 50 proc. dochodów budżetowych oraz ok. 65 proc. międzynarodowych możliwości płatniczych rządu Sudanu. Dostosowanie do tak dużego i permanentnego szoku wymaga głębokich reform dostosowawczych. Uwarunkowania wewnętrzne (aktywność rebeliantów) oraz zewnętrzne (ograniczone wsparcie finansowe oraz spory z Sudanem Płd.) dodatkowo utrudniają to zadanie.

     

    Obydwa kraje w 2012 r. podpisały wstępną umowę o podziale dochodu ze sprzedaży ropy naftowej. Jej implementacja jest jednak utrudniona przez spory o przebieg granicy oraz wzajemne oskarżenia o wspieranie rebeliantów operujących w obydwu krajach.

     

    Udokumentowane zasoby ropy naftowej w Sudanie w 2012 r. wynosiły 1,5 mld baryłek, czyli 0,1 proc. światowych rezerw. Zasoby Sudanu Płd. w tym samym roku szacowano na 3,5 mld baryłek. Wydobycie ropy spadło z 453 tys. baryłek dziennie w 2011 r. do 82 tys. baryłek dziennie w 2012 r., czyli do poziomu 0,1 proc. wydobycia światowego.

     

    W listopadzie 2011 r. Stany Zjednoczone odnowiły sankcje gospodarcze wobec Sudanu, jednocześnie uchylając je wobec Sudanu Południowego. Sankcje zabraniają obywatelom USA angażowania się w działalność gospodarczą powiązaną z sektorem ropy naftowej w Sudanie. Ich uzasadnieniem jest wciąż trwający konflikt w Darfurze. Ograniczenie dostępu amerykańskiego kapitału do złóż otwiera je na wpływy z innych regionów, dzięki czemu sektor ropy jest zdominowany przez inwestorów z krajów azjatyckich. Najwięksi z nich to: China National Petroleum Corporation (CNPC), India's Oil and Natural Gas Corporation (ONGC) oraz Malaysia's Petronas. Te firmy są największymi udziałowcami w konsorcjach operujących Sudanie i Sudanie Płd.: Greater Nile Petroleum Operating Company (GNPOC), Petrodar oraz White Nile Petroleum Operating Company (WNPOC).

     

    Mimo że większość złóż ropy znajduje się na południu, to jej rafinowanie oraz eksport odbywają się głównie na północy kraju. Sudan posiada trzy rafinerie: blisko Chartumu, w Port Sudan oraz w el-Obeid (w południowej części kraju). Największa z nich znajduje się 70 km na północ od stolicy Sudanu. Jej możliwości przetwórcze sięgają 100 tys. baryłek dziennie. Łącznie Sudan może przetwarzać w swoich rafineriach do 122 tys. baryłek dziennie. Całkowita konsumpcja ropy w Sudanie i Sudanie Płd. jest równa ok. 100 tys. baryłek dziennie. W Sudanie Płd. nie ma rafinerii naftowych.

     

    Rolnictwo

    Do roku 1999 sektor ten odpowiadał za większość sudańskiego eksportu, ale w 2008 r. - już tylko za kilka procent.

     

    Sektor rolny, szczególnie na południu, reprezentują gospodarstwa o charakterze koczowniczym i pasterskim. Na północy znajdują się wielkopowierzchniowe, zmechanizowane farmy posiadające również własny system irygacji oparty na wodach Nilu. Sezam i żywiec są podstawowymi produktami eksportowymi sektora rolnego choć znaczenie bawełny znacznie spadło w ostatnich latach. Żywiec skierowany jest głównie do krajów Zatoki. Ważnym dobrem eksportowym Sudanu pochodzenia rolnego jest również guma arabska. W związku z uszczupleniem rozmiarów sektora ropy, od 2011 r. większą wagę przywiązuje się do rozwoju rolnictwa. Uwarunkowania geograficzne sprzyjają rozwojowi upraw w Sudanie, a produktywność branży jest niska. Sektor ten ma wysoki potencjał wzrostu, ale przeszkoda może być tu niestabilność polityczna i gospodarcza, ograniczająca zainteresowanie zagranicznych inwestorów.

     

    Udział ludności rolniczej w ogólnej liczbie ludności w 2010 roku w Afryce – w procentach

    Libia

    3,0

    Burkina Faso

    92,1

    Mauritius

    8,0

    Sierra Leone

    60,0

    RPA

    9,8

    Liberia

    62,0

    Rep. Zielonego Przylądka

    16,9

    Rep. Środkowoafrykańska

    63,2

    Tunezja

    20,6

    Zambia

    63,2

    Algieria

    20,9

    Gwinea Równikowa

    64,3

    Nigeria

    24,9

    Somalia

    65,6

    Gabon

    25,7

    Czad

    65,7

    Maroko

    25,9

    Angola

    69,2

    Egipt

    27,9

    Madagaskar

    70,1

    Suazi

    28,8

    Senegal

    70,2

    Kongo

    31,9

    Kenia

    70,6

    Wyb. Kości Słoniowej

    37,9

    Malawi

    72,9

    Lesotho

    38,9

    Tanzania

    73,3

    Kamerun

    40,9

    Uganda

    73,5

    Namibia

    41,0

    Seszele

    73,6

    Botswana

    42,1

    Erytrea

    73,8

    Benin

    44,3

    Dżibuti

    74,0

    Mauretania

    50,3

    Mali

    74,9

    Sudan

    51,5

    Mozambik

    76,0

    Togo

    53,4

    Gambia

    76,0

    Ghana

    53,8

    Etiopia

    77,3

    Zimbabwe

    56,3

    Gwinea Bissau

    79,3

    Dem. Rep. Konga

    57,2

    Gwinea

    79,8

    Burundi

    89,2

    Niger

    82,9

    Rwanda

    89,4

     

     

    Źródło: FAO Statistical Yearbook 2012
     

    Sudan w organizacjach i porozumieniach ekonomicznych

     

    Liga Państw Arabskich

    Arab League

    www.arableagueonline.org

     

    Międzynarodowy Fundusz Walutowy

    International Monetary Fund – IMF

    www.imf.org

     

    Arabski Fundusz Walutowy

    Arab Monetarny Fund

    www.amf.org.ae

     

    Wspólny Rynek dla Wschodniej i Południowej Afryki

    Common Market for Eastern and Southern Africa - COMESA

    www.comesa.int

     

    Islamski Bank Rozwoju

    Islamic Development Bank

    www.isdb.org

     

    Afrykański Bank Rozwoju

    African Development Bank

    www.afdb.org

     

    Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa

    Food and Agriculture Organization – FAO

    www.fao.org

     

    World Intellectual Property Organization - WIPO

    www.wipo.int

     

    African Regional Intellectual Property Rights Organization

    www.aripo.org

     

    Współpraca z UE

    Z unijnych statystyk wynika, że wymiana handlowa pomiędzy Unią Europejską a Sudanem w 2013 r. wyniosła 909 mln euro, czyli spadła o 21 mln euro w porównaniu z 2012 r. Wśród partnerów handlowych UE Sudan zajmował odległe miejsce, które oddaliło się jeszcze po secesji Sudanu Południowego w 2011 r.

     

    Unia Europejska współpracuje z Rządem Jedności Narodowej w Chartumie oraz z Rządem Sudanu Południowego w Dżubie, wspierając rozwój kraju oraz realizację założeń celów milenijnych (Millenium Development Goals). Jednym z priorytetów współpracy jest pomoc w zaspokajaniu najpilniejszych potrzeb wynikających z trwających i zakończonych już konfliktów.

     

    Po podpisaniu CPA Unia Europejska dostarcza żywość do Sudanu w ramach walki z niedożywieniem.

     

    Edukacja jest jednym z ważniejszych tematów współpracy pomocowej pomiędzy Sudanem a UE. Analfabetyzm jest powszechny. Mniej niż połowa dzieci uczęszcza do szkół podstawowych. UE niesie pomoc humanitarną w ogarniętym konfliktem Darfurze, deklaruje też gotowość do zapewniania pakietu pomocowego dla rozwoju Darfuru, co miałoby także pomóc w stabilizacji regionu.

     

    Polska podpisała z Sudanem umowy bilateralne:

    • w 1967 roku - Umowę o współpracy kulturalnej i naukowo-technicznej między Rządem PRL a Rządem Republiki Sudanu
    • w 1980 roku - Umowę między Rządem PRL a Rządem Demokratycznej Republiki Sudanu o komunikacji lotniczej między oraz poza ich odnośne terytoria

     

    Po wejściu Polski do Unii Europejskiej ramy współpracy gospodarczej pomiędzy Polską a Sudanem uregulowane zostały umową ACP-EC-Partnership Agreement (lub The Cotonou Agreement), a obecnie Economic Partnership Agreement.

     

    Według wstępnych danych Ministerstwa Gospodarki wartość wymiany handlowej między Sudanem i Polską w 2014 r. wyniosła 46,1 mln euro. To wzrost o 60 proc. w stosunku do 2013 r. Niekorzystne dla strony polskiej saldo wymiany podliczono na 17,8 mln euro.

     

    Dla biznesu

    Największe utrudnienia, na jakie w Sudanie napotykają zagraniczni inwestorzy, dotyczą zezwoleń i kredytów, rozpoczęcia działalności gospodarczej i egzekwowania warunków kontraktów. Problemem jest również wysoki poziom korupcji.

     

    Po wejściu Polski do Unii Europejskiej ramy prawne regulujące współpracę gospodarczą pomiędzy Polską a Sudanem stanowi umowa ACP-EC-Partnership Agreement ("The Cotonou Agreement"), czyli Economic Partnership Agreement. W związku z tym polskie towary wprowadzane na rynek Sudanu podlegają identycznym zasadom, jak towary pozostałych krajów UE i nie napotykają na dodatkowe bariery.

     

    Sudan nie nakłada ograniczeń ilościowych na produkty importowane. Na rynek Sudanu mogą być wprowadzane wszystkie dobra poza tymi, które są zakazane ze względów społecznych lub bezpieczeństwa. Takimi produktami są: alkohol i wino, narkotyki, urządzenia do gier hazardowych, broń i amunicja.

     

    Produkty eksportowane na rynek sudański nie podlegają procedurom licencjonowania. Aby otrzymać dokument pozwalający na wprowadzenie towaru na rynek (official release order for the goods) importer musi opłacić cła i podatki importowe. Wymiana handlowa z Sudanem wymaga rejestracji importera lub eksportera w rejestrze importerów/eksporterów prowadzonym przez sudańskie Ministerstwo Handlu Zagranicznego.

     

    Sudański rząd nadał priorytet inwestycjom zagranicznym w formie prywatyzacji aktywów państwowych. Napływ inwestycji zagranicznych opiera się na Ustawie Inwestycyjnej z 1999 r. (Investment Encouragement Act) oraz regulacjach wykonawczych do niej z 2000 r. i 2003 r. (Investment Encouragement Regulations).

     

    Dla inwestorów zagranicznych przewidziano zwolnienia podatkowe oraz całkowity transfer zysków i repatriację kapitału. Tutejsze prawo zezwala ponadto na 100-proc. własność zagraniczną przedsiębiorstwa w Sudanie oraz daje gwarancje przeciw jego nacjonalizacji i wywłaszczeniu. Osoby zagraniczne mogą posiadać konto bankowe za uprzednią zgodą rządu sudańskiego.

     

    Po to, by stworzyć lepszy klimat dla inwestorów zagranicznych, powołano Narodową Radę Inwestycyjną. W jej skład wchodzi ponad 20 szefów resortów gospodarczych, a podlega ona bezpośrednio prezydentowi Sudanu. Docelowo struktura ta ma zostać przekształcona w agencję wykonawczą, świadczącą usługi dla inwestorów zagranicznych.

     

    Wskaźnik percepcji korupcji w Afryce w 2012 roku – w punktach

    Botswana

    65

    Niger

    33

    Republika Zielonego Przylądka

    60

    Egipt

    32

    Mauritius

    57

    Madagaskar

    32

    Rwanda

    53

    Mozambik

    31

    Seszele

    52

    Sierra Leone

    31

    Namibia

    48

    Togo

    30

    Ghana

    45

    Wybrzeże Kości Słoniowej

    29

    Lesotho

    45

    Uganda

    29

    RPA

    43

    Kenia

    27

    Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

    42

    Niger

    27

    Liberia

    41

    Kamerun

    26

    Tunezja

    41

    Rep. Środkowoafrykańska

    26

    Burkina Faso

    38

    Kongo

    26

    Malawi

    37

    Erytrea

    25

    Maroko

    37

    Gwinea Bissau

    25

    Sudan

    37

    Gwinea

    24

    Zambia

    37

    Angola

    22

    Benin

    36

    Dem. Rep. Konga

    21

    Dżibuti

    38

    Libia

    21

    Senegal

    36

    Gwinea Równikowa

    20

    Gabon

    35

    Zimbabwe

    20

    Tanzania

    35

    Burundi

    19

    Algieria

    34

    Czad

    19

    Gambia

    34

    Sudan

    13

    Mali

    34

    Somalia

    8

    Etiopia

    33

     

     

    Źródło: Transparency International, www.cba.gov.pl, 2012
     

    Pomoc dla inwestorów

    W Sudanie wprowadzono zachęty dla inwestorów w postaci stref wolnohandlowych. Ustawa o Strefach Wolnohandlowych (Sudanese Free Zone Act) z 1994 r. usankcjonowała ochronę przed wywłaszczeniem i nacjonalizacją aktywów trwałych i środków finansowych oraz innych rodzajów własności inwestujących przedsiębiorców. Wprowadziła też 12-letnie zwolnienie inwestorów z podatku dochodowego oraz zagwarantowała ułatwienia w uzyskiwaniu pozwoleń na wjazd i pobyt w Sudanie.

     

    Powstały dwie główne strefy wolnego handlu: nad Morzem Czerwonym, na obszarze Port Sudan, oraz na północ od Chartumu (Garri). Ta ostatnia, zajmuje 25 km kw., leży 70 km na północ od Chartumu, na styku połączenia drogowego z Chartumem i kolejowego z Port Sudan. Oferuje m.in. zwolnienia celne i podatkowe, usługi finansowe i logistyczne. W strefie działa ok. 2 rtys. firm, głównie o profilu handlowym, w tym ponad 400 zagranicznych, w większości z Azji i Bliskiego Wschodu, kilka z Europy (Renault, BMW, Ericsson). Jej atutem jest połozenie i bliskość rynku chartumskiego, krajów ościennych oraz integracja logistyczna z Port Sudan. Wartość zainwestowanego kapitału szacowana jest na 3,2 mld dol.

     

    Rynek pracy

    Rynek pracy w Sudanie jest stosunkowo niewielki – obejmuje ok. 11 mln osób. Większość Sudańczyków zatrudniona jest wbranży spożywczej (co najmniej 80 proc.), a ok. 10 proc. - w produkcji przemysłowej.

     

    Od lat dziewięćdziesiątych XX wieku rozwinął się sektor gospodarki nieformalnej, wzrosła również liczba małych przedsiębiorstw. Pod względem łatwości zatrudniania pracowników Sudan plasuje się na 126. miejscu w rankingu „Doing Business 2010” Banku Światowego.

     

    Cudzoziemiec, który chce rozpocząć prace w Sudanie, musi uzyskać wizę z prawem do pracy. Do wniosku wizowego trzeba dołączyć pismo z zatrudniającej firmy.

     

    Ochrona własności intelektualnej i przemysłowej

    Ochrona praw własności intelektualnej w Sudanie jest mało skuteczna, mimo przystąpienia przez ten kraj do Konwencji WIPO od 1974 r., Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej od 1984 r. i Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych od 2000 r.

     

    Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organization – WIPO) udzieliła Sudanowi pomocy w zakresie budowy instytucji. Rosnąca ilość spraw, jakie toczą się przed sądami od kilku lat dowodzi wzrostu w Sudanie świadomości w kwestii łamania praw własności.

     

    Administrowaniem ochrony praw przemysłowych zajmuje się Ministerstwo Sprawiedliwości. Za egzekucję przestrzegania praw własności przemysłowej odpowiada Industrial Property Tribunal - w przypadku praw autorskich jest to Copyright Tribunal.

     

    Prawo chroni przepisami patenty (nr 58/1971) oraz znaki handlowe (nr 8/1969). Nie istnieją przepisy zapewniające ochronę wzornictwu przemysłowemu. Prawo autorskie chronione jest ustawą nr 49/1974 z poprawkami wprowadzonymi w roku 1996.

     

    Sudan podpisał umowy międzynarodowe chroniące własność przemysłową i intelektualną:

    • WIPO Convention, 1974 r.
    • Paris Convention (Industrial Property), 1984 r.
    • Berne Convention (Literary and Artistic Works), 2000 r..
    • PCT (Patents), 1984 r.
    • PLT (Patent Law Treaty), June 2000 r.
    • Madrid Agreement (International Registration of Marks), 1984 r.

    Ochroną praw przemysłowych zajmuje się Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Registrar General of Intellectual Property of Culture and Tourism. Office for the Protection of Intellectual Property zarządza prawami autorskimi.

     

    Za egzekucję przestrzegania praw własności przemysłowej odpowiada Industrial Property Tribunal. W przypadku praw autorskich jest to Copyright Tribunal.

    Bariery rynkowe

    Przy zawieraniu transakcji z sudańskim biznesem powinno się brać pod uwagę sytuację polityczną w tym kraju i problemy w jego relacjach z Sudanem Południowym m.in. w zakresiendystrybucji dochodów ze sprzedaży ropy naftowej, obywatelstwa i konfliktów granicznych.

     

    Ponadto, w stosunkach z Sudanem (i Sudanem Południowym) obowiązuje embargo Unii Europejskiej, wdrażające restrykcje ONZ. Zakazuje ono:

    • sprzedaży, dostawy, transferu lub eksportu broni i produktów pokrewnych, włączając uzbrojenie i amunicję, pojazdy wojskowe i wyposażenie, sprzęt paramilitarny i części zamienne do nich przez obywateli państw członkowskich względnie z terytoriów państw członkowskich, lub przy użyciu statków albo samolotów pod ich flagą, obojętnie czy produkty te pochodzą z państw członkowskich czy też nie
    • realizacji pomocy technicznej i usług technicznych, brokerskich lub innych związanych z tymi produktami lub związanych z zaopatrzeniem, produkcją albo utrzymaniem i użyciem takich produktów
    • oferowania finansowania bezpośrednio lub pośrednio związanego z ww. produktami
    • świadomego i celowego udziału w działaniach zmierzających do obejścia tych restrykcji

    W kontekście wojny w Darfurze rygorystyczne obostrzenia z wysokimi sankcjami karnymi za ich naruszenie wprowadziły wobec Sudanu Stany Zjednoczone. Zastosowały całkowity zakaz handlu z obszarami pod kontrolą reżimu w Chartumie i transakcji z osobami fizycznymi i prawnymi związanymi z rządem sudańskim (Specially Designated Nationals).

     

    Przedsiębiorcy polscy muszą znać aktualny stan prawny tych restrykcji, jeśli ich produkty, technologie lub usługi (w tym działania ułatwiające eksport lub reeksport) w całości lub w części pochodzą z USA. Embargo amerykańskie dotyczy głównie transakcji lub działalności w sektorze ropy i obejmuje również Sudan Południowy. Transakcje handlowe i finansowe dopuszczane są w specyficznym zakresie (pomoc humanitarna) wyłącznie z agendami niezwiązanymi z administracja rządową Sudanu i w określonych regionach Sudanu.

     

    Wykaz sankcji przyjętych przez Unię Europejską znajduje się pod adresem http://eeas.europa.eu/cfsp/sanctions/docs/measures_en.pdf Dokumentacja sankcji USA wobec Sudanu jest natomiast na stronie Departamentu Skarbu USA, http://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/Programs/Documents/sudan.pdf

     

    Klimat biznesowy

    Sudan i jego stolica Chartum są w większości Muzułmańskie, dlatego w relacjach biznesowych należy respektować etykietę islamską.

     

    Korzystanie z pośrednictwa lokalnych przedsiębiorców i zawieranie z nimi umów agencyjnych jest preferowaną metodą pierwszego wejścia na rynek sudański.

     

    Sudan reprezentuje jedno z najbardziej krytycznych środowisk biznesowych na świecie. Bardzo wysoko oceniane jest jego ryzyko polityczne. Political Risk Services plasuje ten kraj na 137. miejscu wśród 140 badanych państw. Rating kredytowy Chartumu odpowiada 174. pozycji w gronie 178 krajów analizowanych przez Institutional Investors.

     

    Pod względem łatwości podejmowania działalności gospodarczej Sudan zajął 135. pozycję w rankingu Banku Światowego Doing Business 2012. W ocenach szczegółowych Bank Światowy umieścił Sudan w rejonach trudności typowych dla krajów Afryki Sub-Saharyjskei: 155. pozycję pod względem ochrony interesów inwestorów; na 166. miejscu pod względem dostępności kredytów; 130. pozycji pod względem uzyskiwania zezwoleń w sektorze budowlano-konstrukcyjnym - wydanie 16 zezwoleń zajmuje 270 dni.

     

    W Sudanie powinno się zachować ostrożność w kwestiach finansowych. Dotyczy to m.in. korzystania z usług bankowych, bowiem Sudan uchodzi za kraj transakcji gotówkowych, kart kredytowych nie akceptuje się nawet w hotelach. Zwraca się tez uwagę na konieczność właściwego zabezpieczenia interesów kontraktowych i własnościowych inwestora zagranicznego. Warto też zwrócić uwagę na ponadto uciążliwość dokumentacyjną, czasochłonność i wysokie koszty realizacji eksportu i importu (wskaźniki są tu 2-3-krotnie wyższe niż średnia dla krajów OECD).

     

    Sudan negatywnie wypada też pod względem formalności związanych z zakładaniem firmy. Obejmują one 10 procedur i pochłaniają 36 dni, przy średnim koszcie ponad 31 proc. dochodu per capita. W Egipcie np. jest to odpowiednio sześć procedur i siedem dni, przy nakładach rzędu niespełna 6 proc. dochodu per capita.

     

    Jeżeli zajdzie konieczność dochodzenia należności wobec sudańskiego przedsiębiorcy, to lepiej skorzystać z pomocy wyspecjalizowanych kancelarii prawnych. W rankingu Banku Światowego „Doing business 2012” Sudan znalazł się na 148. pozycji (tuż za Egiptem).

     

    Szczególnie krytycznie oceniana jest długotrwałość procedur związanych z odzyskaniem należności (ponad 800 dni). Relatywnie wyższa na tle innych krajów regionu jest też ich liczba (ponad 50). Sudan korzystniej wypada natomiast w ewaluacji kosztów windykacji, które co do skali są porównywalne z krajami OECD (nieco poniżej 20 proc.).

     

    Prawo

    Tutejszy system prawny oparty jest na zasadach prawnych islamu i podlega niewielkiemu wpływowi prawa zwyczajowego. System sądownictwa obejmuje Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny i sądy pierwszej instancji.

     

    W sprawach cywilnych orzeczenia sądu zapadają w czterech instancjach, a w sprawach kryminalnych – w pięciu. Decyzje Sądu Najwyższego nie podlegają zaskarżeniu. Ustawa o Podstawach Decyzji Sądowych (The Source of Judicial Decisions Act) z 1983 roku postanawia, że wszystkie kwestie, które nie są wyraźnie określone w przepisach prawnych, podlegają zasadom szariatu.

     

    Konstytucja z 1998 roku ustanowiła sądownictwo niezależne, odpowiedzialne przed prezydentem Sudanu, ale w praktyce jest ono podporządkowane rządowi. Prezydent mianuje wszystkich sędziów, w tym również sędziów Sądu Najwyższego, według rekomendacji Narodowej Komisji Sądowniczej (National Judiciary Service Commission).

     

    Podatki

    Wysokość podatków CIT w Sudanie zależy od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i wynosi – według danych Deloitte:

    • 0 proc. dla działalności w rolnictwi
    • 10 proc. w przemyśle
    • 15 proc. w handlu i usługach, wynajmie nieruchomości, bankowości i ubezpieczeniach, zarządzaniu funduszami
    • 30 proc. dla przedsiębiorstw z asortymentu papierosów i tytoniu
    • 35 proc. dla firm zaangażowanych w eksplorację, wydobycie i dystrybucję ropy i gazu- i ich podwykonawców

     

    Ponadto, 3-proc. podatek z tytułu rozwoju społecznego obowiązuje w stosunku do wszystkich przedsiębiorców zwolnionych z podatków w trybie Ustawy Inwestycyjnej lub innych aktów prawnych.

     

    Progresywny podatek od 5 proc. do 15 proc. stosowany jest wobec dochodów osobistych i zysków biznesowych/profesjonalnych.

     

    Podstawowa stawka VAT-u w Sudanie wynosi 15 proc. Usługi telekomunikacyjne obciążone są natomiast stawką 30 proc. Niektóre rodzaje działalności gospodarczej zwolnione są z VAT.

     

    Perspektywy współpracy

    Potencjalnie wzrostowe sektory sudańskiej gospodarki to: gaz i ropa naftowa, rolnictwo, infrastruktura i budownictwo, tekstylia i górnictwo.

     

    O ile dojdzie do rozwiązania kwestii spornych z Sudanem Południowym i złagodzenia sankcji międzynarodowych, sektor ropy i gazu należeć będzie do jednych z atrakcyjniejszych do lokowania inwestycji i eksportu. Kraj ten bowiem nie ma odpowiedniego sprzętu i kadry inżynieryjnej. Szanse na współpracę mogą dotyczyć wyposażenia technicznego, doradztwa, eksploracji oraz wydobycia gazu i ropy zarówno na lądzie, jak i na Morzu Czerwonym.

     

    Sektor rolny przyciąga głównie inwestorów z Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Oferuje możliwości kooperacji w zakresie maszyn do przerobu żywności, opakowań do świeżych warzyw i owoców, technologii ogrodniczych i hodowlanych (w tym instalacje do produkcji kurcząt), maszyn rolniczych, nawozów sztucznych, urządzeń irygacyjnych, rolnictwa ekologicznego, usług zdrowia zwierząt i weterynaryjnych, bezpieczeństwa żywności, higieny i kontroli jakości.

     

    Sektor budowlany jest natomiast beneficjentem koniunktury politycznej po zawarciu porozumienia pokojowego w 2005 r. i rozwija się na bazie wpływów ze sprzedaży ropy. Inwestycje obejmują budowę dróg i mostów, sieci telekomunikacyjnych i kolejowych, zapór, portów morskich, lotnisk, instalacji ropy i gazu. W gronie zagranicznych wykonawców przeważają dotychczas firmy z Turcji, ZEA, Kataru, Chin i Malezji.

     

    Sektor tekstylny opiera się na produkcji bawełny. Wobec rosnącego popytu na wyroby tekstylne i planów rozwoju rodzimego przemysłu, widać zapotrzebowanie na modernizację funkcjonujących i budowę nowych przędzalni i tkalni, jak również fabryk produkujących gotową odzież, dzianiny, worki bawełniane, gazę czy tkaniny przemysłowe.

     

    Sudan ma duże zasoby surowców mineralnych, które nie zostały do tej pory rozpoznane. Stwarza to możliwości dla firm górniczych w zakresie eksploracji i wydobycia, dostaw sprzętu, technologii i usług eksperckich. W działalność górniczą w Sudanie zaangażowały się dotąd przedsiębiorstwa z Francji, Chin i Arabii Saudyjskiej.

     

    Dynamicznie rozwija się też sektor telekomunikacyjny i ICT, stwarzając zapotrzebowanie na sprzęt, usługi oraz technologie.

     

    Historia

    W starożytności na terenie północnego Sudanu istniał rolniczy kraj Kusz, który w ciągu III tysiąclecia był celem najazdów koczowniczych ludów z południowego Sudanu, a także wypraw egipskich poszukujących złota i niewolników.

    Sudan5a

    Źródło: PAP/EPA

     

    Północna część kraju na początku II tysiąclecia p.n.e. została podbita przez Egipt (Nubia), którego panowanie przetrwało tu do ok. 1000 p.n.e. Wywarło ono duży wpływ na rozwój kultury ludów zamieszkałych na tym terenie. Na początku I tysiąclecia p.n.e. powstało niezależne królestwo Kusz ze stolicą w Napata, od VI w. p.n.e. — w Meroe), w IV w. n.e. podbite przez etiopskie Aksum.

     

    Od VI wieku zaczęła się chrystianizacja. Powstały chrześcijańskie państwa Mukurra i Alwa, które przetrwały do XIII–XV wieku. Od VII wieku nastąpiła kolonizacja arabska z Egiptu (do XV–XVI w. prawie całkowite wyparcie chrześcijaństwa przez islam). W XVI wieku powstały liczne państewka (m.in. sułtanaty Sennar, Dar Fur, Kordofan), utrzymujące się głównie z handlu niewolnikami. Na południu Sudanu dominowały ludy nilotyckie.

     

    W latach 1820–21 północny i środkowy Sudan opanowały wojska tureckiego namiestnika Egiptu, Muhammada Alego (sułtanat Dar Fur stawiał opór do roku 1874). Masowy wywóz niewolników oraz upadek gospodarki spowodowały wyludnienie znacznych obszarów Sudanu.

     

    W latach 60. rozpoczęła się dominacja brytyjska (gubernatorzy, okupacja wojskowa pod pretekstem zwalczania handlu niewolnikami, zakazanego od 1863), przeciw której wybuchło powstanie (1881–85) pod wodzą Mahdiego z Sudanu. W latach 1885–89 mahdyści utworzyli własne państwo ze stolicą w Omdurmanie. Następcą Mahdiego został Abdallahi, który ogłosił świętą wojnę przeciw wszystkim sąsiadom, m.in. Etiopii (jej klęska 1888 ułatwiła Włochom opanowanie Erytrei).

     

    W latach 1895–99, po zwycięskiej kampanii wojsk egipsko-brytyjskich pod dowództwem gen. H. Kitchenera (1898 decydująca bitwa pod Chartumem) oraz rozstrzygnięciu na korzyść Wielkiej Brytanii tzw. sporu o Faszodę z Francją (1898), Sudan przekształcono w kondominium egipsko-brytyjskie, faktycznie zarządzane przez Brytyjczyków. Podział administracyjny Sudanu na część północną (muzułmańską) i południową (ludność czarna, częściowo chrześcijańską) sprzyjał utrzymaniu się istniejących antagonizmów. W roku 1951 Egipt zerwał układ z Wielką Brytanią, a król Faruk I ogłosił się także królem Sudanu. W 1956 roku nastąpiło proklamowanie niepodległej Republiki Sudanu.

     

    Od początku niepodległości głównym problemem państwa były antagonizmy między Północą a Południem, które doprowadziły do otwartej wojny domowej. W 1966 roku na Południu wybuchło powstanie. Po zamachu stanu w 1969 roku na czele państwa stanął generał Dż. an-Numajri (od 1971 — prezydent), który w 1972 roku zawarł porozumienie z separatystami. Nowa konstytucja z 1973 roku przyznała autonomię trzem prowincjom Południa, wprowadziła rządy jednopartyjne (Sudański Związek Socjalistyczny).

     

    Od 1971 roku następowały częste demonstracje i próby zamachów stanu w Sudanie. Nastąpiło zbliżenie z państwami arabskimi (z wyjątkiem Libii), wprowadzono prawo muzułmańskie (szari'at), co spowodowało ponownie wzrost napięcia na Południu. W 1983 roku pułkownik J. Garang utworzył Ludowy Ruch Wyzwolenia Sudanu (LRWS) do obrony interesów niemuzułmanów. W 1985 roku doszło do zamachu stanu, który obalił rządy generała an-Numajriego. W roku 1988 sukcesy armii pułkownika Garanga, wspomaganej przez Etiopię (w odwecie za wspieranie przez Sudan ugrupowań separatystycznych w Erytrei), zmusiły władze Sudanu do zawarcia z LRWS porozumienia – układu z Addis Abeby: LRWS zgodził się na zakończenie wojny domowej w zamian za zniesienie szari'atu i przywrócenie autonomii prowincjom Południa. Układ ten nie wszedł w życie na skutek sprzeciwu fundamentalistów muzułmańskich.

     

    W 1989 roku, po puczu wojskowym, władzę przejęła Rada Dowództwa Rewolucji Ocalenia Narodowego, wprowadzając stan wyjątkowy i odrzucając układ z Addis Abeby.

     

    W 1992 roku władze Sudanu powołały Tymczasowe Zgromadzenie Narodowe. Rok później przewodniczący Rady, generał al-Baszir, został przez nią powołany na prezydenta, a rada rozwiązała się. W 1996 roku odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie: wybrano 275 deputowanych do Zgromadzenia Narodowego, a prezydentem został ponownie generał O.H.A. al-Baszir.

     

    W 1999 roku al-Baszir wprowadził stan wyjątkowy. Rozwiązano Zgromadzenie Narodowe, a rząd podał się do dymisji. W wyborach prezydenckich w 2000 roku ponownie zwyciężył al-Baszir, a w wyborach parlamentarnych jego partia, Kongres Narodowy (NC). W 2002 roku ogłoszono zawieszenie broni w wojnie domowej, ale walki nie ustały.

     

    W trwającej od początku lat 80. XX wieku wojnie zginęło ok. 2 mln osób, głównie spośród niemuzułmańskiego ludności „czarnego” Południa.

     

    W 2005 roku podpisano porozumienie pokojowe między rządem a bojownikami z Południa. Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze wszczął w tym samym roku śledztwo w sprawie zbrodni wojennych w Darfurze, wbrew woli władz Sudanu. W lipcu 2005 roku przywódca rebeliantów z południowego Sudanu J. Garang został wiceprezydentem Sudanu oraz szefem administracji południa kraju. Zginął on jednak w katastrofie lotniczej. W 2011 roku przeprowadzono referendum, które zadecydowano o oddzieleniu od Sudanu południowej (chrześcijańskiej) części, a 9 lipca 2011 roku Republika Sudanu Południowego ogłosiła swoją niepodległość.

    Więcej na: http://encyklopedia.pwn.pl

     

    Źródła:

    • Ministerstwo Spraw Zagranicznych
    • Ministerstwo Gospodarki
    • Wydawnictwo Naukowe PWN
    • ONZ
    • PAP
    • Bank Światowy
    • "Problemy wyżywienia ludności na kontynencie afrykańskim" Bożena Gulbicka, Instytut Ekonomiki Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej Państwoy Instytut Badawczy